Diovan:

Nazwa międzynarodowa:
Valsartanum
Podmiot odpowiedzialny:
NOVARTIS PHARMA GMBH, NIEMCY
Pozwolenie w Polsce
17043
Pozwolenie w Europie
-
Producenci:
NOVARTIS PHARMA S.A.S., FRANCJA
Postać
roztwór doustny
Dawka
3 mg
Lek refundowany
Nie
Kategoria
Lek na receptę
Kod ATC
C09CA03
                                 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

                                 Diovan 3 mg/ml roztwór doustny
                                          Valsartanum

Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku.
-    Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać.
-    Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty, gdy potrzebna jest rada lub dodatkowa
     informacja.
-    Lek ten został przepisany ściśle określonej osobie i nie należy go przekazywać innym, gdyż
     może im zaszkodzić, nawet jeśli objawy ich choroby są takie same.
-    Jeśli nasili się którykolwiek z objawów niepożądanych lub wystąpią jakiekolwiek objawy
     niepożądane niewymienione w ulotce, należy powiadomić lekarza lub farmaceutę.

Spis treści ulotki:
1.    Co to jest lek Diovan i w jakim celu się go stosuje
2.    Informacje ważne przed zastosowaniem leku Diovan
3.    Jak stosować lek Diovan
4.    Możliwe działania niepożądane
5.    Jak przechowywać lek Diovan
6.    Inne informacje
      Instrukcja użycia strzykawki doustnej i pojemnika dozującego


1.    CO TO JEST LEK DIOVAN I W JAKIM CELU SIĘ GO STOSUJE

Lek Diovan należy do grupy leków zwanych antagonistami receptorów angiotensyny II, które
pomagają kontrolować wysokie ciśnienie tętnicze. Angiotensyna II jest substancją powstającą w
organizmie człowieka, która powoduje skurcz naczyń krwionośnych, tym samym podwyższając
ciśnienie tętnicze. Lek Diovan działa poprzez blokowanie aktywności angiotensyny II. W efekcie
naczynia krwionośne rozszerzają się a ciśnienie tętnicze zostaje obniżone.

Lek Diovan w postaci roztworu doustnego może być stosowany w leczeniu wysokiego ciśnienia
tętniczego u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 18 lat. Wysokie ciśnienie tętnicze zwiększa
obciążenie serca i tętnic. Nieleczone nadciśnienie tętnicze może prowadzić do uszkodzenia naczyń
krwionośnych mózgu, serca i nerek oraz spowodować udar, niewydolność serca lub niewydolność
nerek. Wysokie ciśnienie tętnicze zwiększa ryzyko zawału serca. Obniżenie ciśnienia tętniczego do
wartości prawidłowych zmniejsza ryzyko wystąpienia tych zaburzeń.


2.    INFORMACJE WAŻNE PRZED ZASTOSOWANIEM LEKU DIOVAN

Kiedy nie stosować leku Diovan:
-      jeśli u pacjenta stwierdzono uczulenie (nadwrażliwość) na walsartan lub na którykolwiek z
       pozostałych składników leku Diovan wymienionych na końcu ulotki;
-      jeśli u pacjenta występuje ciężka postać choroby wątroby;
-      jeśli pacjentka jest w ciąży powyżej 3. miesiąca (nie zaleca się również stosowania leku Diovan
       we wczesnym okresie ciąży – zob. część dotyczącą ciąży).
Jeśli którykolwiek z wyżej wymienionych warunków jest spełniony, nie należy stosować leku
Diovan.

Zachować szczególną ostrożność, stosując lek Diovan:
-    jeśli u pacjenta występuje choroba wątroby;
-    jeśli stwierdzono ciężką postać choroby nerek lub jeśli pacjent jest dializowany;
-    w przypadku zwężenia tętnicy nerkowej;
-      jeśli pacjentowi przeszczepiono niedawno nerkę (pacjent otrzymał nową nerkę);
-      jeśli stwierdzono ciężką chorobę serca, lekarz może kontrolować czynność nerek;
-      jeśli u pacjenta kiedykolwiek wcześniej wystąpił obrzęk języka i twarzy spowodowany reakcją
       alergiczną, nazywaną obrzękiem naczynioruchowym po przyjęciu innego leku (w tym
       inhibitorów ACE), należy powiedzieć o tym lekarzowi. Jeśli takie objawy wystąpią podczas
       stosowania leku Diovan, należy natychmiast przerwać przyjmowanie leku Diovan i nigdy
       więcej go nie stosować. Patrz także punkt 4, “Możliwe działania niepożądane”;
-      jeśli pacjent stosuje leki, które zwiększają ilość potasu we krwi, w tym suplementy potasu lub
       substytuty soli kuchennej zawierające potas, leki oszczędzające potas i heparynę. Konieczna
       może być regularna kontrola ilości potasu we krwi;
-      jeśli pacjent jest w wieku poniżej 18 lat i przyjmuje lek Diovan w skojarzeniu z innymi lekami
       hamującymi układ renina-angiotensyna-aldosteron (lekami zmniejszającymi ciśnienie tętnicze),
       lekarz będzie regularnie kontrolował czynności nerek i stężenie potasu we krwi;
-      jeśli pacjent choruje na aldosteronizm (chorobę, w której nadnercza wytwarzają zbyt duże ilości
       hormonu o nazwie aldosteron) nie należy stosować leku Diovan;
-      w przypadku znacznej utraty płynów (odwodnienie) w wyniku biegunki, wymiotów lub
       stosowania dużych dawek leków moczopędnych (diuretyków);
-      należy powiedzieć lekarzowi, jeśli pacjentka podejrzewa, że jest w ciąży (lub planuje ciążę).
       Nie zaleca się stosowania leku Diovan we wczesnym okresie ciąży i nie należy go stosować po
       3. miesiącu ciąży, ponieważ może on poważnie zaszkodzić dziecku, jeśli zostanie zastosowany
       na tym etapie (patrz część „Ciąża”).
Jeśli którykolwiek z wyżej wymienionych warunków jest spełniony, należy poinformować o tym
lekarza przed zastosowaniem leku Diovan.

Stosowanie z innymi lekami
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich przyjmowanych ostatnio lekach, również
tych, które wydawane są bez recepty.

Stosowanie leku Diovan z pewnymi innymi lekami może mieć wpływ na leczenie. Konieczna może
być zmiana dawki, zastosowanie innych środków ostrożności lub w pewnych przypadkach
odstawienie jednego z leków. Dotyczy to zarówno leków dostępnych na receptę, jak i bez recepty, w
szczególności:
-     innych leków obniżających ciśnienie tętnicze, szczególnie leków moczopędnych
      (diuretyków),
-     leków, które zwiększają ilość potasu we krwi; w tym suplementów potasu lub substytutów
      soli kuchennej zawierających potas, leków oszczędzających potas i heparyny;
-     pewnych typów leków przeciwbólowych tzw. niesteroidowych leków przeciwzapalnych
      (NLPZ);
-     niektóre antybiotyki (z grupy ryfampicyny), lek stosowany w zapobieganiu odrzucenia
      przeszczepu (cyklosporyna) lub lek przeciwretrowirusowy stosowany w leczeniu zakażeń
      HIV/AIDS (rytonawir). Leki te mogą nasilać działanie leku Diovan;
-     litu (lek stosowany w leczeniu niektórych typów chorób psychicznych).

Stosowanie leku Diovan z jedzeniem i piciem
Lek Diovan można stosować niezależnie od posiłków.

Ciąża i karmienie piersią
Przed zastosowaniem każdego leku należy poradzić się lekarza lub farmaceuty.

-     Należy powiedzieć lekarzowi, jeśli pacjentka podejrzewa, że jest w ciąży (lub planuje
      ciążę). Lekarz zwykle poradzi, aby przerwać stosowanie leku Diovan przed zajściem w ciążę
      lub gdy tylko zostanie stwierdzone, że pacjentka jest w ciąży, i doradzi stosowanie innego leku
      zamiast leku Diovan. Nie zaleca się stosowania leku Diovan we wczesnym okresie ciąży i nie
      wolno go stosować u pacjentek powyżej 3. miesiąca ciąży, ponieważ może on poważnie
      zaszkodzić dziecku, jeśli zostanie zastosowany powyżej trzeciego miesiąca ciąży.

-     Należy poinformować lekarza, jeśli pacjentka karmi piersią lub zamierza karmić piersią.
      Nie zaleca się stosowania leku Diovan u matek karmiących piersią; lekarz może w takim
      przypadku wybrać inną metodę leczenia dla pacjentki, która planuje karmić piersią. Dotyczy to
      szczególnie karmienia noworodków lub wcześniaków.

Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
Przed przystąpieniem do prowadzenia pojazdu, używania narzędzi lub obsługi maszyn, bądź
wykonywania innych czynności wymagających koncentracji każdy pacjent powinien zorientować się,
jak lek Diovan na niego wpływa. Podobnie jak wiele innych leków stosowanych w leczeniu
wysokiego ciśnienia tętniczego, lek Diovan może w rzadkich przypadkach powodować zawroty głowy
i wpływać do zdolność koncentracji.

Ważne informacje o niektórych składnikach leku Diovan w postaci roztworu
-   Lek Diovan w postaci roztworu zawiera 0,3 g sacharozy na mililitr. Należy wziąć to pod uwagę
    u pacjentów z cukrzycą. Jeśli pacjent został poinformowany przez lekarza, że występuje u niego
    nietolerancja pewnych cukrów, należy skontaktować się z lekarzem przed zażyciem leku
    Diovan w postaci roztworu. Cukier w ilości zawartej w leku Diovan w postaci roztworu może
    być szkodliwy dla zębów.
-   Lek Diovan w postaci roztworu zawiera parahydroksybenzoesan metylu (E218). Może on
    wywoływać reakcje alergiczne, które mogą wystąpić jakiś czas po leczeniu roztworem.
    Objawami tych reakcji może być wysypka, świąd, pokrzywka. Jeśli którykolwiek z tych
    objawów nasili się, należy poinformować o tym lekarza.
-   Lek Diovan w postaci roztworu zawiera poloksamer (188), który może powodować luźne
    stolce.


3.    JAK STOSOWAĆ LEK DIOVAN

Lek Diovan należy zawsze stosować zgodnie z zaleceniami lekarza, aby uzyskać najlepsze rezultaty i
ograniczyć ryzyko działań niepożądanych. W przypadku wątpliwości należy ponownie skontaktować
się z lekarzem lub farmaceutą. Osoby z wysokim ciśnieniem tętniczym często nie dostrzegają żadnych
oznak tego problemu. Wiele z nich czuje się dość dobrze. Z tego względu szczególnie ważne jest
zgłaszanie się na wizyty u lekarza, nawet w przypadku dobrego samopoczucia.

Przed użyciem strzykawki doustnej lub pojemnika dozującego należy przeczytać instrukcję
znajdującą się na końcu ulotki.

Ile leku zażyć
Lek Diovan w postaci roztworu należy przyjmować raz na dobę
-      U pacjentów o masie ciała mniejszej niż 35 kg
           o zazwyczaj stosowana dawka wynosi 20 mg walsartanu (co odpowiada 7 ml roztworu).
-      U pacjentów o masie ciała 35 kg lub więcej:
           o zazwyczaj stosowana dawka wynosi 40 mg walsartanu (co odpowiada 13 ml roztworu).

W niektórych przypadkach lekarz może zalecić przyjmowanie maksymalnie do 80 mg walsartanu (co
odpowiada 27 ml roztworu).

Lek Diovan można przyjmować niezależnie od posiłków.
Lek Diovan należy zażywać każdego dnia w przybliżeniu o tej samej porze.

Zażycie większej niż zalecana dawki leku Diovan
W przypadku wystąpienia silnych zawrotów głowy i (lub) omdlenia należy bezzwłocznie
skontaktować z lekarzem i położyć się. W razie przypadkowego zażycia większej ilości leku Diovan w
postaci roztworu niż zalecana, należy skontaktować się z lekarzem, farmaceutą lub szpitalem.
Pominięcie zastosowania leku Diovan
W przypadku pominięcia dawki leku należy ją przyjąć, tak szybko jak jest to możliwe. Jeśli jednak
zbliża się pora kolejnej dawki, pacjent powinien pominąć dawkę, o której zapomniał.

Nie należy stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki.

Przerwanie stosowania leku Diovan
Zaprzestanie leczenia lekiem Diovan może spowodować pogorszenie się choroby. Nie należy
przerywać stosowania leku, chyba że tak zaleci lekarz.

W razie wątpliwości związanych ze stosowaniem leku należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty.


4.    MOŻLIWE DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Jak każdy lek, Diovan może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Działania niepożądane mogą wystąpić z określoną częstością, zdefiniowaną w następujący sposób:
     bardzo często: występują u więcej niż 1 na 10 pacjentów,
     często: występują u 1 do 10 pacjentów na 100;
     niezbyt często: występują u 1 do 10 pacjentów na 1000;
     rzadko: występują u 1 do 10 pacjentów na 10 000;
     bardzo rzadko: występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów;
     nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych.

Niektóre objawy wymagające natychmiastowej pomocy lekarskiej:
Mogą wystąpić objawy obrzęku naczynioruchowego (specyficznej reakcji alergicznej), takie jak:
-    obrzęk twarzy, warg, języka lub gardła,
-    trudności z oddychaniem lub przełykaniem,
-    pokrzywka, swędzenie.

Jeśli wystąpi którykolwiek z tych objawów, należy natychmiast przerwać stosowanie leku
Diovan i skontaktować się z lekarzem (patrz także punkt 2 „Informacje ważne przed
zastosowaniem leku Diovan”).


Działania niepożądane:

Często
-     zawroty głowy,
-     niskie ciśnienie tętnicze z objawami, takimi jak zawroty głowy i omdlenie po wstaniu lub bez
      tych objawów,
-     zaburzenia czynności nerek (objawy zaburzeń czynności nerek).

Niezbyt często
-    obrzęk naczynioruchowy (patrz „Niektóre objawy wymagające natychmiastowej pomocy
     lekarskiej”),
-    nagła utrata przytomności (omdlenie),
-    uczucie wirowania (zawrót głowy),
-    ciężkie zaburzenia czynności nerek (objawy ostrej niewydolności nerek),
-    skurcze mięśni, zaburzenia rytmu serca (objawy hiperkaliemii),
-    duszność, trudności z oddychaniem przy kładzeniu się, obrzęk stóp lub nóg (objawy
     niewydolności serca),
-    ból głowy,
-     kaszel,
-     ból brzucha,
-     nudności,
-     biegunka,
-     uczucie zmęczenia,
-     osłabienie.

Nieznana
-    reakcje alergiczne przebiegające z wysypką, świądem i pokrzywką; mogą wystąpić takie
     objawy jak gorączka, obrzęk i bóle stawów, bóle mięśni, obrzęk węzłów chłonnych i (lub)
     objawy grypopodobne (objawy choroby posurowiczej),
-    fioletowo-czerwone plamki, gorączka, świąd (objawy stanu zapalnego naczyń krwionośnych,
     znanego również jak zapalenie naczyń),
-    nietypowe krwawienie lub występowanie sińców (objawy małopłytkowości),
-    bóle mięśni (mialgia),
-    gorączka, ból gardła lub owrzodzenie jamy ustnej wskutek infekcji (objawy małej liczby
     krwinek białych, tzw. neutropenii),
-    zmniejszone stężenie hemoglobiny i zmniejszenie odsetka krwinek czerwonych we krwi (które
     może prowadzić do niedokrwistości w ciężkich przypadkach),
-    zwiększone stężenie potasu we krwi (które może wywołać skurcze mięśni i zaburzenia rytmu
     serca w ciężkich przypadkach),
-    zwiększenie wartości parametrów czynnościowych wątroby (które może wskazywać na
     uszkodzenie wątroby), w tym zwiększone stężenie bilirubiny we krwi (które może spowodować
     żółty odcień skóry i oczu w ciężkich przypadkach),
-    zwiększone stężenie azotu mocznikowego we krwi i zwiększone stężenie kreatyniny w
     surowicy krwi (co może wskazywać na nieprawidłową czynność nerek).

Częstość występowania niektórych działań niepożądanych może różnić się w zależności od choroby.
Na przykład takie działania niepożądane, jak zawroty głowy i zaburzenia czynności nerek,
obserwowano rzadziej u leczonych dorosłych pacjentów leczonych z powodu wysokiego ciśnienia
tętniczego niż u dorosłych pacjentów leczonych z powodu niewydolności serca lub po świeżo
przebytym ataku serca.

Działania niepożądane obserwowane u dzieci i młodzieży są podobne do występujących u dorosłych
pacjentów.

Jeśli nasili się którykolwiek z objawów niepożądanych lub wystąpią jakiekolwiek objawy
niepożądane niewymienione w ulotce, należy powiadomić lekarza lub farmaceutę.


5.    JAK PRZECHOWYWAĆ LEK DIOVAN

-     Nie przechowywać w temperaturze powyżej 30C.
-     Po otwarciu butelkę można przechowywać do 3 miesięcy w temperaturze poniżej 30C.
-     Przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci.
-     Nie stosować leku Diovan po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.
      Termin ważności oznacza ostatni dzień danego miesiąca.
-     Nie stosować leku Diovan w przypadku stwierdzenia uszkodzenia opakowania lub śladów
      próby jego otwarcia.
-     Leków nie należy wyrzucać do kanalizacji ani domowych pojemników na odpadki. Należy
      zapytać farmaceutę, co zrobić z lekami, których się już nie potrzebuje. Takie postępowanie
      pomoże chronić środowisko.
6.    INNE INFORMACJE

Co zawiera lek Diovan
-    Substancją czynną leku jest walsartan.
-    1 ml roztworu doustnego zawiera 3 mg walsartanu.
-    Inne składniki leku to sacharoza, parahydroksybenzoesan metylu (E218), sorbinian potasu,
     poloksamer (188), kwas cytrynowy bezwodny, cytrynian sodu, aromat jagodowy, glikol
     propylenowy (E1520), wodorotlenek sodu, kwas chlorowodorowy, woda oczyszczona.

Jak wygląda lek Diovan i co zawiera opakowanie
Diovan 3 mg/ml roztwór doustny jest przejrzystym roztworem w kolorze od bezbarwnego do
bladożółtego.
-     Roztwór jest dostępny w opakowaniach zawierających jedną butelkę ze szkła bursztynowego o
      pojemności 180 ml, wyposażoną w nakrętkę zabezpieczającą przed dostępem dzieci i żółty
      pierścień chroniący przed otwarciem. Butelka zawiera 160 ml roztworu. Do butelki dołączono
      zestaw ułatwiający dawkowanie leku, składający się z jednej wciskanej nakładki na butelkę,
      jednej 5 ml strzykawki doustnej z polipropylenu oraz jednego polipropylenowego pojemnika
      dozującego o pojemności 30 ml.

Podmiot odpowiedzialny i wytwórca
Novartis Pharma GmbH
Roonstrasse 25
D-90429 Nürnberg
Niemcy

W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji należy zwrócić się do przedstawiciela podmiotu
odpowiedzialnego.
Novartis Poland Sp. z o.o.
ul. Marynarska 15
02-674 Warszawa
tel. (22) 375 48 88

Ten produkt leczniczy jest dopuszczony do obrotu w krajach członkowskich Europejskiego
Obszaru Gospodarczego pod następującymi nazwami:


Austria , Bułgaria, Czechy, Cypr, Dania, Estonia, Finlandia,   Diovan
Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Islandia, Litwa,
Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Norwegia, Polska,
Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry,
Wielka Brytania
Belgia                                                         Diovane
Francja, Włochy                                                Tareg

Data zatwierdzenia ulotki: 11/2012
   INSTRUKCJA UŻYCIA STRZYKAWKI DOUSTNEJ I POJEMNIKA DOZUJĄCEGO

Przed zażyciem leku należy uważnie przeczytać niniejszą instrukcję. Pomoże ona w poprawnym
użyciu strzykawki doustnej i pojemnika dozującego.

W skład zestawu wchodzą:

                                           Nakładka wciskana na otwór butelki:
                                           - którą nakłada się na szyjkę butelki.
                                           - Po założeniu nakładki na butelkę nie należy
                                              jej zdejmować.

                                           Butelka z lekiem:
                                           - wyposażona w nakrętkę zabezpieczającą
                                              przed dostępem dzieci.
                                           - Po zażyciu leku należy zawsze zakręcić
                                              butelkę.

                                           Doustna strzykawka dozująca:
                                           - składająca sie z przezroczystego plastikowego
                                              cylindra z tłokiem.
                                           - Końcówka strzykawki doustnej pasuje do
                                              nakładki na butelkę i stosuje się ją w celu
                                              pobrania wymaganej ilości leku z butelki. Do
                                              każdej nowej butelki z lekiem należy używać
                                              nowej nakładki i nowej strzykawki dozującej.

                                           Pojemnik dozujący:
                                           - którego można używać, jeśli przepisana
                                              dawka wymaga kilkakrotnego napełnienia
                                              strzykawki.
                                           - Po podaniu leku i umyciu pojemnika należy
                                              zawsze umieścić go na nakrętce butelki.

Zakładanie wciskanej nakładki na nową butelkę z lekiem

                                  1. Zdjąć nakrętkę z butelki poprzez mocne dociśnięcie, a
                                     następnie obrócenie jej w kierunku przeciwnym do ruchu
                                     wskazówek zegara (zgodnie z rysunkiem umieszczonym na
                                     górnej stronie nakrętki).
                                  2. Ustawić butelkę prosto na stole, a następnie mocno wcisnąć
                                     nakładkę w szyjkę butelki aż do wyczucia oporu lub tak
                                     głęboko jak jest to możliwe.

                                  Uwaga: Istnieje możliwość, że nie uda się docisnąć nakładki do
                                  samego końca, jednak to nie ma większego znaczenia, ponieważ
                                  zostanie ona dociśnięta przez nakrętkę po zakręceniu butelki.

                                  3. Zakręcić butelkę.
Przygotowanie dawki leku

                                4. Zdjąć nakrętkę z butelki dociskając mocno, a następnie obracając
                                   w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara (zgodnie z
                                   rysunkiem umieszczonym na górnej stronie nakrętki).

                                5. Upewnić się, że tłok w strzykawce jest dociśnięty do samego
                                   końca.

                                6. Trzymając butelkę w pozycji pionowej należy zdecydowanym
                                   ruchem wprowadzić strzykawkę do nakładki na szyjce butelki.

                                7. Ostrożnie obrócić butelkę dnem do góry wraz z umieszczoną w
                                   niej strzykawką.

                                8. Przed odmierzeniem dawki leku należy usunąć ze strzykawki
                                   wszystkie duże pęcherzyki powietrza, które mogły dostać sie do
                                   środka. Aby to zrobić, należy:
                                       - powoli odciągnąć tłok do samego końca tak, by
                                          strzykawka napełniła sie lekiem.
                                       - następnie opuścić tłok ponownie opróżniając strzykawkę.

Odmierzanie dawki leku
Uwaga: Całkowita ilość roztworu, jaką można odmierzyć przy pomocy strzykawki doustnej wynosi
5 ml. W zależności od przepisanej dawki, może zajść konieczność powtarzania czynności opisanych w
punktach 10-16 kilka razy. Na przykład, jeśli przepisana dawka wynosi 13 ml, konieczne będzie
trzykrotne odmierzenie roztworu w ilości: 5 ml + 5 ml + 3 ml.


                                9. Znaleźć na strzykawce oznaczenie ilości leku odpowiadające
                                   przepisanej dawce.

                                10. Powoli odciągać tłok aż do chwili, gdy górna jego krawędź
                                    zrówna się dokładnie z odpowiednim wskazaniem podziałki.

                                11. Ostrożnie odwrócić butelkę ze strzykawką dnem do dołu.



                                12. Wysunąć strzykawkę z nakładki delikatnie ją obracając.
Zażycie leku
                13. Usiąść w pozycji wyprostowanej.

                14. Włożyć końcówkę strzykawki do ust.

                15. Powoli naciskać tłok przyjmując lek bezpośrednio ze strzykawki.

                16. Jeśli przepisana dawka wymaga kilkukrotnego napełnienia
                     strzykawki, można przelać odmierzoną dawkę leku ze
                     strzykawki do pojemnika dozującego, a na koniec sprawdzić
                     czy całkowita ilość odmierzonego roztworu zgadza się z
                     przepisaną dawką.

                17. Wypić cały roztwór za jednym razem.
                18. Po zażyciu leku zakręcić butelkę.

               19. Czyszczenie strzykawki doustnej:
                        - Przetrzeć zewnętrzne części strzykawki czystą, suchą
                          chusteczką.
                        - Strzykawkę należy czyścić po każdym użyciu.

               20. Czyszczenie pojemnika dozującego:
                        - Przepłukać pojemnik czystą wodą.
                        - Wytrzeć pojemnik czystą chusteczką, a następnie nałożyć
                           na nakrętkę butelki.

                
                                            CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO


1.    NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO

Diovan 3 mg/ml roztwór doustny


2.    SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Każdy ml roztworu zawiera 3 mg walsartanu (Valsartanum).

Substancje pomocnicze:
Każdy ml roztworu zawiera 0,3 g sacharozy, 1,62 mg parahydroksybeznoesanu metylu (E 218) i 5 mg
poloksameru (188).

Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1.


3.    POSTAĆ FARMACEUTYCZNA

Przejrzysty roztwór, bezbarwny do bladożółtego.


4.    SZCZEGÓŁOWE DANE KLINICZNE

4.1   Wskazania do stosowania

Leczenie nadciśnienia tętniczego u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 18 lat.

4.2   Dawkowanie i sposób podawania

Dawkowanie
Dzieci i młodzież w wieku od 6 do 18 lat
U dzieci, które nie są w stanie połknąć tabletek, zaleca się stosowanie produktu leczniczego Diovan w
postaci roztworu doustnego w dawce do 80 mg walsartanu (co odpowiada 27 ml roztworu).
Wchłanianie i maksymalne stężenie walsartanu w osoczu są około 1,7 krotnie i 2,2 krotnie większe po
podaniu roztworu w porównaniu z tabletkami.

Dawka początkowa produktu leczniczego Diovan w postaci roztworu doustnego wynosi 20 mg (co
odpowiada 7 ml roztworu) raz na dobę u dzieci o masie ciała mniejszej niż 35 kg oraz 40 mg (co
odpowiada 13 ml roztworu) raz na dobę u dzieci o masie ciała 35 kg i większej. Dawkę produktu
leczniczego należy dostosować w zależności od działania przeciwnadciśnieniowego, maksymalna
dawka nie może być większa niż 80 mg walsartanu (co odpowiada 27 ml roztworu).

Nie zaleca się zmiany leczenia produktem leczniczym Diovan w postaci tabletek na leczenie
produktem leczniczym Diovan w postaci roztworu doustnego, o ile nie wymaga tego stan kliniczny
pacjenta.
W przypadku, gdy zmiana leczenia produktem leczniczym Diovan w postaci tabletek na leczenie
produktem leczniczym Diovan w postaci roztworu doustnego jest konieczna ze względów klinicznych,
należy dostosować dawkę walsartanu zgodnie z opisem podanym w tabeli poniżej. Należy uważnie
kontrolować ciśnienie tętnicze. Dawka powinna zostać ustalona na podstawie uzyskanego
zmniejszenia ciśnienia tętniczego oraz tolerancji leku.

      Tabletki                                      Roztwór
      Dawka            Dawka walsartanu dostarczana w przypadku zmiany           Objetość, jaką
      walsartanu                            postaci leku                      należy przyjąć
        40 mg                                 20 mg                                7 ml
        80 mg                                 40 mg                               13 ml
       160 mg                                 80 mg                               27 ml
       320 mg           Nie zaleca się stosowania roztworu ze względu na       Nie dotyczy
                         konieczność przyjęcia dużej objętości roztworu

W przypadku, gdy zmiana leczenia produktem leczniczym Diovan w postaci roztworu doustnego na
leczenie produktem leczniczym Diovan w postaci tabletek jest konieczna ze względu na stan
kliniczny, początkowo należy podawać taką samą dawkę w miligramach. Następnie, należy często
kontrolować ciśnienie tętnicze, ze względu na możliwość przyjęcia za małej dawki. Dawka powinna
zostać ustalona na podstawie uzyskanego zmniejszenia ciśnienia tętniczego oraz tolerancji leku.

Dzieci w wieku poniżej 6 lat
Dostępne dane przedstawiono w punktach 4.8, 5.1 oraz 5.2. Jednak nie ustalono skuteczności i
bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego Diovan u dzieci w wieku od 1 do 6 roku życia.

Stosowanie u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 18 lat z zaburzeniami czynności nerek
Nie badano stosowania produktu leczniczego u dzieci i młodzieży z klirensem kreatyniny <30 ml/min
oraz tych, u których stosowana jest dializoterapia, dlatego w tej grupie pacjentów nie zaleca się
stosowania walsartanu. Nie ma konieczności dostosowania dawki u dzieci i młodzieży z klirensem
kreatyniny większym niż 30 ml/min. Należy ściśle kontrolować czynność nerek oraz stężenie potasu w
surowicy (patrz punkty 4.4 i 5.2).

Stosowanie u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 18 lat z zaburzeniami czynności wątroby
Podobnie jak u dorosłych pacjentów, produkt leczniczy Diovan jest przeciwwskazany do stosowania u
pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, żółciową marskością wątroby oraz u
pacjentów z cholestazą (patrz punkty 4.3, 4.4 i 5.2). Doświadczenie kliniczne dotyczące podawania
produktu leczniczego Diovan dzieciom i młodzieży z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami
czynności wątroby jest ograniczone. U tych pacjentów dawka walsartanu nie może być większa niż
80 mg.

Niewydolność serca i stan po świeżym zawale mięśnia sercowego u dzieci
Produkt leczniczy Diovan nie jest zalecany w leczeniu niewydolności serca lub świeżego zawału
mięśnia sercowego u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat ze względu na brak danych
dotyczących bezpieczeństwa stosowania i skuteczności.

Sposób podania
Diovan może być przyjmowany niezależnie od posiłków.

4.3    Przeciwwskazania

-      Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą;
-      Ciężkie zaburzenia czynności wątroby, marskość żółciowa wątroby i cholestaza;
-      Drugi i trzeci trymestr ciąży (patrz punkty 4.4 i 4.6).

4.4    Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Hiperkaliemia
Produkt leczniczy nie jest zalecany w przypadku jednoczesnego stosowania suplementów potasu,
leków moczopędnych oszczędzających potas, zamienników soli kuchennej zawierających potas lub
innych leków, które mogą powodować zwiększenie stężenia potasu (heparyna itp.). Należy zapewnić
odpowiednią kontrolę stężenia potasu.
Zaburzenia czynności nerek
Ponieważ jak dotąd brak doświadczeń odnośnie bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego u
pacjentów z klirensem kreatyniny <10 ml/min i pacjentów dializowanych, dlatego należy zachować
ostrożność stosując walsartan w tej grupie. Nie ma konieczności dostosowania dawki u dorosłych
pacjentów z klirensem kreatyniny >10 ml/min (patrz punkty 4.2 i 5.2).

Zaburzenia czynności wątroby
Produkt leczniczy Diovan należy stosować ostrożnie u pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych
zaburzeniami czynności wątroby przebiegającymi bez cholestazy (patrz punkty 4.2 i 5.2).

Pacjenci z niedoborem sodu i (lub) odwodnieni
W rzadkich przypadkach na początku leczenia produktem leczniczym Diovan u pacjentów ze
znacznym niedoborem sodu i (lub) odwodnionych, np. z powodu przyjmowania dużych dawek leków
moczopędnych, może wystąpić objawowe niedociśnienie tętnicze. Przed rozpoczęciem leczenia
produktem leczniczym Diovan należy wyrównać niedobór sodu i (lub) objętość krwi krążącej, np.
zmniejszając dawkę leku moczopędnego.

Zwężenie tętnicy nerkowej
W przypadku pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej lub zwężeniem tętnicy jedynej
czynnej nerki bezpieczeństwo stosowania produktu leczniczego Diovan nie zostało ustalone.
Krótkotrwałe podawanie produktu leczniczego Diovan 12 pacjentom z wtórnym nadciśnieniem
nerkowo-naczyniowym spowodowanym jednostronnym zwężeniem tętnicy nerkowej nie wywołało
istotnych zmian hemodynamicznych w nerkach ani nie wpłynęło na stężenie kreatyniny w surowicy
lub azotu mocznikowego (BUN) we krwi. Jednakże, w związku z tym, że inne leki działające na układ
renina-angiotensyna mogą powodować zwiększenie stężenia mocznika we krwi i kreatyniny w
surowicy, u pacjentów z jednostronnym zwężeniem tętnicy nerkowej leczonych walsartanem zaleca
się, jako środek ostrożności, regularne kontrole czynności nerek.

Przeszczep nerek
Dotychczas brak jest doświadczeń w zakresie bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego
Diovan u pacjentów, którym niedawno przeszczepiono nerkę.

Hiperaldosteronizm pierwotny
Produktu leczniczego Diovan nie należy stosować u pacjentów z pierwotnym
hiperaldosteronizmem z uwagi na zahamowanie aktywności układu renina-angiotensyna u tych
osób.

Zwężenie zastawki aorty i zastawki dwudzielnej, kardiomiopatia przerostowa ze zwężeniem drogi
odpływu z lewej komory
Podobnie jak w przypadku innych leków rozszerzających naczynia, wskazana jest szczególna
ostrożność u pacjentów, u których występuje zwężenie zastawki aorty lub zastawki dwudzielnej lub
kardiomiopatia przerostowa ze zwężeniem drogi odpływu z lewej komory (HOCM).

Cukrzyca
Produkt leczniczy Diovan w postaci roztworu doustnego zawiera 0,3 g sacharozy na mililitr. Należy
wziąć to pod uwagę u pacjentów z cukrzycą.

Dziedziczna nietolerancja fruktozy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedobór
sacharazy-izomaltazy
Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego
wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni stosować produktu
leczniczego Diovan w postaci roztworu doustnego, ponieważ zawiera on sacharozę.

Parahydroksybenzoesan metylu
Produkt leczniczy Diovan w postaci roztworu doustnego zawiera parahydroksybenzoesan metylu,
który może powodować reakcje alergiczne (możliwe są reakcje opóźnione).

Produkt leczniczy Diovan w postaci roztworu doustnego zawiera poloksamer (188), który może
powodować luźne stolce.

Ciąża
W trakcie ciąży nie należy rozpoczynać leczenia antagonistami receptora angiotensyny II (AIIRA).
Jeśli dalsze leczenie AIIRA nie jest nieodzowne, u pacjentek planujących ciążę należy zastosować
alternatywne leczenie przeciwnadciśnieniowe o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania w
trakcie ciąży. W przypadku stwierdzenia ciąży leczenie AIIRA należy natychmiast przerwać i, jeśli to
właściwe, rozpocząć alternatywne leczenie (patrz punkty 4.3 i 4.6).

Obrzęk naczynioruchowy w wywiadzie
Obrzęk naczynioruchowy, w tym obrzęk krtani i głośni, powodujący zwężenie dróg oddechowych
i (lub) obrzęk twarzy, warg, gardła i (lub) języka zaobserwowano u pacjentów leczonych walsartanem;
u niektórych z tych pacjentów już wcześniej występował obrzęk naczynioruchowy po zastosowaniu
innych leków, w tym inhibitorów ACE. Należy natychmiast przerwać leczenie produktem leczniczym
Diovan u pacjentów, u których wystąpił obrzęk naczynioruchowy oraz nie należy ponownie podawać
produktu leczniczego Diovan u tych pacjentów (patrz punkt 4.8).

Inne uwarunkowania zależne od czynności układu renina-angiotensyna
U pacjentów, u których czynność nerek może zależeć od aktywności układu renina-angiotensyna (np.
pacjenci z ciężką zastoinową niewydolnością serca), leczenie inhibitorami konwertazy angiotensyny
związane było z oligurią i (lub) postępującą azotemią oraz, w rzadkich przypadkach, z ostrą
niewydolnością nerek i (lub) zgonem. Ponieważ walsartan jest antagonistą receptora angiotensyny II,
nie można wykluczyć, że stosowanie produktu leczniczego Diovan może być związane z zaburzeniami
czynności nerek.

Dzieci i młodzież

Zmiana postaci farmaceutycznej
Produkt leczniczy Diovan w postaci roztworu doustnego nie jest biorównoważny do tabletek, w
związku z tym, nie powinno się zmieniać leczenia o ile nie jest to konieczne ze względów klinicznych.
Zalecenia odnośnie dawkowania, patrz punkt 4.2.

Zaburzenia czynności nerek
Nie badano stosowania produktu leczniczego u dzieci i młodzieży z klirensem kreatyniny <30 ml/min
oraz tych, u których stosowana jest dializoterapia, dlatego w tej grupie pacjentów nie zaleca się
stosowania walsartanu. Nie ma konieczności dostosowania dawki u dzieci i młodzieży z klirensem
kreatyniny większym niż 30 ml/min (patrz punkty 4.2 i 5.2). Należy ściśle kontrolować czynność
nerek oraz stężenie potasu w surowicy podczas leczenia walsartanem. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji,
gdy walsartan jest stosowany podczas występowania innych zaburzeń (gorączka, odwodnienie), które
mogą wpływać na czynność nerek.

Zaburzenia czynności wątroby
Podobnie jak u dorosłych pacjentów, produkt leczniczy Diovan jest przeciwwskazany do stosowania u
dzieci i młodzieży z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, żółciową marskością wątroby oraz u
pacjentów z cholestazą (patrz punkty 4.3 i 5.2). Doświadczenie kliniczne z podawaniem produktu
leczniczego Diovan dzieciom i młodzieży z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności
wątroby jest ograniczone. U tych pacjentów dawka walsartanu nie może być większa niż 80 mg.

4.5   Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji

Równoczesne stosowanie, które nie jest zalecane
Lit
Zgłaszano przypadki odwracalnego zwiększenia stężenia litu w surowicy i nasilenia jego toksyczności
podczas jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE. Z powodu braku doświadczeń w zakresie
jednoczesnego stosowania walsartanu i litu, nie zaleca się skojarzonego stosowania tych produktów
leczniczych. Jeśli takie leczenie skojarzone okaże się konieczne, zaleca się ścisłe kontrolowanie
stężenia litu w surowicy krwi.

Leki moczopędne oszczędzające potas, suplementy potasu, zamienniki soli kuchennej zawierające
potas i inne substancje, które mogą zwiększać stężenie potasu
Jeśli zostanie stwierdzona konieczność zastosowania produktu leczniczego wpływającego na stężenie
potasu jednocześnie z walsartanem, zaleca się kontrolowanie stężenia potasu w osoczu.

Wymagana ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym selektywne inhibitory COX-2, kwas
acetylosalicylowy w dawce >3 g/dobę i nieselektywne NLPZ
W przypadku jednoczesnego podawania antagonistów receptora angiotensyny II z NLPZ może
nastąpić osłabienie działania hipotensyjnego. Ponadto jednoczesne stosowanie antagonistów receptora
angiotensyny II i NLPZ może prowadzić do podwyższonego ryzyka pogorszenia się czynności nerek i
zwiększenia stężenia potasu w surowicy krwi. Z tego względu zaleca się kontrolę czynności nerek na
początku leczenia, jak również zapewnienie odpowiedniego nawodnienia pacjenta.

Białka transportujące
Dane z badań in vitro wskazują, że walsartan jest substratem transportera wychwytu wątrobowego
OATP1B1/OATP1B3 i transportera wyrzutu wątrobowego MRP2. Znaczenie kliniczne tych danych
jest nieznane. Jednoczesne stosowanie inhibitorów transportera wychwytu (np. ryfampicyny,
cyklosporyny) lub transportera wyrzutu (np. rytonawiru) może zwiększyć ogólnoustrojową ekspozycję
na walsartan. Należy zachować właściwą ostrożność podczas rozpoczynania lub kończenia
jednoczesnej terapii tymi lekami.

Inne
W badaniach interakcji lekowych walsartanu nie stwierdzono istotnych klinicznie interakcji z
walsartanem i żadną z następujących substancji: cymetydyna, warfaryna, furosemid, digoksyna,
atenolol, indometacyna, hydrochlorotiazyd, amlodypina i glibenklamid.

Dzieci i młodzież
W nadciśnieniu tętniczym u dzieci i młodzieży, u których często współistnieją zaburzenia czynności
nerek, zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego stosowania walsartanu i innych substancji
hamujących układ renina-angiotensyna-aldosteron, mogących zwiększać stężenie potasu w surowicy.
Należy ściśle kontrolować czynności nerek oraz stężenie potasu w surowicy.

4.6     Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Ciąża

Nie zaleca się stosowania leków z grupy antagonistów receptora angiotensyny II (AIIRA) w trakcie
pierwszego trymestru ciąży (patrz punkt 4.4). Stosowanie leków AIIRA jest przeciwwskazane w
trakcie drugiego i trzeciego trymestru ciąży (patrz punkty 4.3 i 4.4).

Dane epidemiologiczne dotyczące ryzyka teratogenności po podaniu inhibitorów ACE w trakcie
pierwszego trymestru ciąży nie są jednoznaczne, jednak nie można wykluczyć niewielkiego
zwiększenia ryzyka. Brak jest danych z kontrolowanych badań epidemiologicznych dotyczących
ryzyka związanego ze stosowaniem AIIRA, niemniej takie ryzyko może istnieć dla tej klasy leków.
Jeśli dalsze leczenie AIIRA nie jest nieodzowne, u pacjentek planujących ciążę należy zastosować
alternatywne leczenie przeciwnadciśnieniowe o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania w
trakcie ciąży. W przypadku stwierdzenia ciąży leczenie AIIRA należy natychmiast przerwać i, jeśli to
właściwe, rozpocząć alternatywne leczenie.
Stwierdzono, że przyjmowanie AIIRA w drugim i trzecim trymestrze ciąży powoduje działanie
fetotoksyczne (pogorszenie czynności nerek, małowodzie, opóźnienie kostnienia czaszki) oraz
toksyczne u noworodków (niewydolność nerek, hipotonia, hiperkaliemia) – patrz również punkt 5.3
„Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie”.
W razie ekspozycji na AIIRA począwszy od drugiego trymestru ciąży zaleca się kontrolne badania
ultrasonograficzne czynności nerek i rozwoju czaszki płodu.
Niemowlęta, których matki stosowały AIIRA, należy objąć ścisłą obserwacją w kierunku hipotonii
(patrz również punkty 4.3 i 4.4).

Laktacja
Z uwagi na brak informacji dotyczących stosowania walsartanu w trakcie karmienia piersią, nie zaleca
się produktu leczniczego Diovan i zaleca się zastosowanie leków o lepiej ustalonym profilu
bezpieczeństwa w okresie karmienia piersią, szczególnie podczas karmienia noworodków lub
wcześniaków.

Płodność
Walsartan nie wpływał niekorzystnie na sprawność reprodukcyjną samców i samic szczura po podaniu
doustnym dawek do 200 mg/kg mc./dobę. Dawka ta stanowi 6-krotność maksymalnej dawki zalecanej
do stosowania u ludzi, podanej w mg/m2 pc. (obliczenia zakładają podanie doustne dawki
320 mg/dobę pacjentowi o masie ciała 60 kg).

4.7   Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania urządzeń
      mechanicznych w ruchu

Nie przeprowadzono badań nad wpływem produktu leczniczego na zdolność prowadzenia pojazdów
mechanicznych. W trakcie prowadzenia pojazdów lub obsługiwania urządzeń mechanicznych w ruchu
należy wziąć pod uwagę możliwość sporadycznego występowania zawrotów głowy lub uczucia
zmęczenia.

4.8   Działania niepożądane

W kontrolowanych badaniach klinicznych z udziałem dorosłych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym
ogólna częstość występowania działań niepożądanych w grupie leczonej walsartanem była
porównywalna z częstością występującą w grupie otrzymującej placebo i odpowiadała jego
właściwościom farmakologicznym. Wydaje się, że częstość występowania działań niepożądanych nie
była związana z dawką ani czasem trwania leczenia; nie wykazano również związku z płcią, wiekiem
lub rasą pacjentów.
Działania niepożądane zgłaszane w trakcie badań klinicznych, po wprowadzeniu produktu leczniczego
do obrotu i z badań laboratoryjnych są wymienione w tabeli poniżej zgodnie z klasyfikacją układów i
narządów.

Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości ich występowania (najczęstsze
działania wymieniono w pierwszej kolejności) w następujący sposób: bardzo często (≥1/10), często
(≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo
rzadko (<1/10 000), w tym pojedyncze przypadki. W obrębie każdej grupy o określonej częstości
występowania działania niepożądane są wymienione zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Nie dla wszystkich działań niepożądanych zgłoszonych po wprowadzeniu produktu leczniczego do
obrotu i w badaniach laboratoryjnych jest możliwe ustalenie częstości ich występowania, dlatego
wymienione są z określeniem częstości jako „nieznana”.

-     Nadciśnienie tętnicze

Zaburzenia krwi i układu chłonnego
Nieznana                                             Zmniejszenie stężenia hemoglobiny, zmniejszenie
                                                     hematokrytu, neutropenia, małopłytkowość
Zaburzenia układu immunologicznego
Nieznana                                       Nadwrażliwość, w tym choroba posurowicza
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
Nieznana                                       Zwiększenie stężenia potasu w surowicy
Zaburzenia ucha i błędnika
Niezbyt często                                 Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego
Zaburzenia naczyniowe
Nieznana                                       Zapalenie naczyń
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia
Niezbyt często                                 Kaszel
Zaburzenia żołądka i jelit
Niezbyt często                                 Bóle brzucha
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
Nieznana                                       Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych,
                                               zwiększenie stężenia bilirubiny w surowicy
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
Nieznana                                       Obrzęk naczynioruchowy, wysypka, świąd
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej
Nieznana                                       Bóle mięśni
Zaburzenia nerek i dróg moczowych
Nieznana                                       Niewydolność i zaburzenia czynności nerek,
                                               zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
Niezbyt często                                 Uczucie zmęczenia

Dzieci i młodzież

Nadciśnienie tętnicze

Działanie przeciwnadciśnieniowe walsartanu oceniano w dwóch randomizowanych, podwójnie
zaślepionych badaniach klinicznych z udziałem 561 pacjentów pediatrycznych w wieku od 6 do 18 lat.
Za wyjątkiem pojedynczych zaburzeń żołądka i jelit (takich jak bóle brzucha, nudności, wymioty)
oraz zawrotów głowy, nie stwierdzono istotnych różnic w odniesieniu do rodzaju, częstości i nasilenia
działań niepożądanych pomiędzy profilem bezpieczeństwa w populacji pacjentów pediatrycznych w
wieku od 6 do 18 lat, a wcześniej zgłaszanym profilem bezpieczeństwa u pacjentów dorosłych.

Ocena funkcji neuropoznawczych oraz rozwoju pacjentów pediatrycznych w wieku od 6 do 16 lat
wykazała, że trwające do jednego roku leczenie produktem leczniczym Diovan nie miało
całościowego, istotnego klinicznie, niekorzystnego wpływu na te funkcje.

W podwójnie zaślepionym, randomizowanym badaniu z udziałem 90 dzieci w wieku 1-6 lat,
kontynuowanym jako 12-miesięczne przedłużone badanie otwarte odnotowano dwa zgony i
pojedyncze przypadki znacznego zwiększenia aktywności transaminaz wątrobowych. Zdarzenia te
wystąpiły w populacji pacjentów z istotnymi współistniejącymi chorobami. Związek przyczynowy z
leczeniem produktem leczniczym Diovan nie został ustalony. W drugim badaniu, do którego włączono
75 dzieci w wieku 1-6 lat nie odnotowano żadnych przypadków znacznego zwiększenia aktywności
transaminaz wątrobowych ani zgonów związanych z leczeniem walsartanem.

U dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 18 lat ze współistniejącą przewlekłą chorobą nerek częściej
obserwowano hiperkaliemię.

Profil bezpieczeństwa obserwowany w kontrolowanych badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów
w stanie po zawale mięśnia sercowego i (lub) z niewydolnością serca różni się od ogólnego profilu
bezpieczeństwa stwierdzanego u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Może być to związane z
pierwotną chorobą pacjenta. Działania niepożądane, które wystąpiły u dorosłych pacjentów w stanie
po zawale mięśnia sercowego i (lub) z niewydolnością serca, są wymienione poniżej:

-     Stan po zawale mięśnia sercowego i (lub) niewydolność serca (wyłącznie u dorosłych
      pacjentów)

Zaburzenia krwi i układu chłonnego
Nieznana                                            Małopłytkowość
Zaburzenia układu immunologicznego
Nieznana                                            Nadwrażliwość, w tym choroba posurowicza
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
Niezbyt często                                      Hiperkaliemia
Nieznana                                            Zwiększenie stężenia potasu w surowicy
Zaburzenia układu nerwowego
Często                                              Zawroty głowy, zawroty głowy związane z
                                                    pozycją ciała
Niezbyt często                                      Omdlenie, bóle głowy
Zaburzenia ucha i błędnika
Niezbyt często                                      Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego
Zaburzenia serca
Niezbyt często                                      Niewydolność serca
Zaburzenia naczyniowe
Często                                         Niedociśnienie tętnicze, niedociśnienie
                                               ortostatyczne
Nieznana                                       Zapalenie naczyń
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia
Niezbyt często                                 Kaszel
Zaburzenia żołądka i jelit
Niezbyt często                                 Nudności, biegunka
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
Nieznana                                       Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
Niezbyt często                                 Obrzęk naczynioruchowy
Nieznana                                       Wysypka, świąd
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej
Nieznana                                       Bóle mięśni
Zaburzenia nerek i dróg moczowych
Często                                         Niewydolność i zaburzenia czynności nerek
Niezbyt często                                 Ostra niewydolność nerek, zwiększenie stężenia
                                               kreatyniny w surowicy
Nieznana                                       Zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we
                                               krwi
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
Niezbyt często                                 Osłabienie, uczucie zmęczenia

4.9   Przedawkowanie

Objawy
Przedawkowanie produktu leczniczego Diovan może spowodować znaczne niedociśnienie tętnicze, co
może doprowadzić do obniżonego poziomu świadomości, zapaści krążeniowej i (lub) wstrząsu.

Leczenie
Postępowanie po przedawkowaniu zależy od czasu przyjęcia produktu leczniczego i rodzaju oraz
ciężkości objawów; najistotniejsze jest ustabilizowanie krążenia.
W przypadku wystąpienia niedociśnienia tętniczego pacjenta należy ułożyć w pozycji na plecach i
skorygować objętość krwi krążącej.
Zastosowanie hemodializy w celu usunięcia walsartanu z krążenia jest mało skuteczne.


5.    WŁAŚCIWOŚCI FARMAKOLOGICZNE

5.1   Właściwości farmakodynamiczne

Grupa farmakoterapeutyczna: Antagoniści receptora angiotensyny II (standard), kod ATC: C09CA03

Walsartan jest aktywnym po podaniu doustnym, silnym i specyficznym antagonistą receptora
angiotensyny II (Ang II). Działa wybiórczo na podtyp receptora AT1, który jest odpowiedzialny za
znane działania angiotensyny II. Zwiększone stężenie angiotensyny II w osoczu po zablokowaniu
receptora AT1 przez walsartan może stymulować odblokowany receptor AT2, który wydaje się działać
antagonistycznie w stosunku do działania receptora AT1. Walsartan nie wykazuje nawet częściowej
aktywności agonistycznej w stosunku do receptora AT1 i ma dużo większe (około 20 000 razy)
powinowactwo do receptora AT1 niż do receptora AT2. Nie stwierdzono, aby walsartan wiązał się lub
blokował inne receptory hormonów lub kanały jonowe, o których wiadomo, że są istotne w regulacji
sercowo-naczyniowej.
Walsartan nie hamuje aktywności konwertazy angiotensyny (ACE, znanej również jako kininaza II),
która przekształca Ang I w Ang II i powoduje rozpad bradykininy. Z uwagi na brak wpływu na ACE i
brak nasilania działania bradykininy lub substancji P, prawdopodobieństwo wystąpienia kaszlu przy
stosowaniu antagonistów receptora angiotensyny II jest niewielkie. W badaniach klinicznych, w
których walsartan był porównywany z inhibitorem ACE, częstość występowania suchego kaszlu była
znamiennie mniejsza (P<0,05) u pacjentów leczonych walsartanem niż u pacjentów, którzy
otrzymywali inhibitor ACE (odpowiednio 2,6% i 7,9%). W badaniu klinicznym pacjentów z suchym
kaszlem w trakcie leczenia inhibitorami ACE w wywiadzie, 19,5% osób otrzymujących walsartan i
19,0% przyjmujących tiazydowe leki moczopędne skarżyło się na występowanie kaszlu w porównaniu
z 68,5% pacjentów leczonych inhibitorami ACE (P<0,05).

Stosowanie u dorosłych
Podawanie produktu leczniczego Diovan pacjentom z nadciśnieniem tętniczym powoduje
zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi bez wpływu na częstość tętna.
U większości pacjentów po podaniu pojedynczej dawki doustnej, początek działania
przeciwnadciśnieniowego występuje w ciągu 2 godzin, a maksymalne obniżenie ciśnienia tętniczego
jest osiągane w ciągu 4-6 godzin. Działanie przeciwnadciśnieniowe utrzymuje się przez 24 godziny od
przyjęcia dawki. Podczas wielokrotnego podawania działanie przeciwnadciśnieniowe jest
wyraźnie zauważalne w ciągu 2 tygodni, a maksymalny efekt osiągany jest w ciągu 4 tygodni i
utrzymuje się w czasie długotrwałego leczenia. Leczenie skojarzone z hydrochlorotiazydem znacząco
zwiększa działanie przeciwnadciśnieniowe produktu leczniczego.
Nagłe przerwanie leczenia produktem leczniczym Diovan nie było związane z występowaniem tzw.
nadciśnienia z odbicia ani innymi zdarzeniami niepożądanymi o znaczeniu klinicznym.
U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2 oraz mikroalbuminurią wykazano, że
walsartan zmniejsza wydalanie albumin w moczu. W badaniu MARVAL (ang. Micro Albuminuria
Reduction with Valsartan) oceniono zmniejszanie wydalania albumin w moczu (UAE) podczas
leczenia walsartanem (80-160 mg/dobę) w porównaniu z amlodypiną (5-10 mg/dobę) u 332 pacjentów
z cukrzycą typu 2 (średnia wieku: 58 lat; 265 mężczyzn) z mikroalbuminurią (walsartan: 58 µg/min;
amlodypina: 55,4 µg/min), prawidłowym lub wysokim ciśnieniem tętniczym oraz z zachowaną
czynnością nerek (stężenie kreatyniny we krwi <120 µmol/l). Po 24 tygodniach UAE zmniejszyło się
(p<0,001) o 42% (–24,2 µg/min; 95% przedział ufności: –40,4 do –19,1) u pacjentów leczonych
walsartanem i o około 3% (–1,7 µg/min; 95% przedział ufności: –5,6 do 14,9) u pacjentów leczonych
amlodypiną pomimo podobnych wskaźników zmniejszenia ciśnienia tętniczego w obu grupach.
W badaniu DROP (ang. Diovan Reduction of Proteinuria) dokonano dalszej oceny skuteczności
walsartanu w zakresie zmniejszania UAE u 391 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym (ciśnienie
tętnicze =150/88 mmHg) z cukrzycą typu 2, albuminurią (średnia = 102 µg/min; 20-700 µg/min) i
zachowaną czynnością nerek (średnie stężenie kreatyniny w surowicy = 80 µmol/l). Przeprowadzono
randomizację pacjentów do grup przyjmujących walsartan w 3 dawkach (160, 320 i 640 mg/dobę).
Leczenie prowadzono przez 30 tygodni. Celem badania było ustalenie optymalnej dawki walsartanu w
zakresie zmniejszania UAE u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2. Po 30
tygodniach nastąpiło znamienne zmniejszenie procentowe UAE o 36% w stosunku do poziomu
początkowego w grupie leczonej walsartanem w dawce 160 mg (95% przedział ufności: 22% do 47%)
i o 44% w grupie leczonej walsartanem w dawce 320 mg (95% przedział ufności: 31% do 54%).
Stwierdzono, że dawka 160-320 mg walsartanu powodowała klinicznie istotne zmniejszenie UAE u
pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2.

Nadciśnienie tętnicze (dzieci i młodzież)
Działanie przeciwnadciśnieniowe walsartanu oceniano w czterech randomizowanych, podwójnie
zaślepionych badaniach klinicznych z udziałem 561 pacjentów pediatrycznych w wieku od 6 do 18 lat
oraz u 165 dzieci w wieku od 1 do 6 lat. Do najczęstszych chorób współistniejących o potencjalnym
wpływie na występowanie nadciśnienia tętniczego u uczestników badania należały zaburzenia nerek i
układu moczowego oraz otyłość.

Doświadczenie kliniczne u dzieci w wieku od 6 lat
W badaniu klinicznym z udziałem 261 pacjentów pediatrycznych z nadciśnieniem tętniczym, w wieku
od 6 do 16 lat, pacjenci o masie ciała <35 kg otrzymywali tabletki walsartanu w dawce 10, 40 lub
80 mg na dobę (dawki małe, średnie i duże), a pacjenci o masie ciała ≥ 35 kg otrzymywali tabletki
walsartanu w dawce 20, 80 lub 160 mg na dobę (dawki małe, średnie i duże). Pod koniec 2-
tygodniowego okresu leczenia walsartan spowodował zmniejszenie zarówno skurczowego, jak i
rozkurczowego ciśnienia tętniczego w sposób zależny od dawki. Podsumowując, trzy wielkości dawek
walsartanu (małe, średnie i duże) spowodowały istotne zmniejszenie skurczowego ciśnienia tetniczego
względem wartości wyjściowych, odpowiednio o 8, 10 i 12 mmHg. Pacjentów ponownie
zrandomizowano do grupy kontynuującej leczenie tą samą dawką walsartanu lub do grupy placebo. U
pacjentów kontynuujących leczenie średnimi lub dużymi dawkami walsartanu, najniższe wartości
skurczowego ciśnienia tętniczego krwi były o -4 i -7 mmHg mniejsze od wartości uzyskanych w
grupie placebo. U pacjentów leczonych małymi dawkami walsartanu najniższe skurczowe ciśnienie
tętnicze było podobne do obserwowanego w grupie placebo. Podsumowując, walsartan konsekwentnie
wywierał zależne od dawki działanie przeciwnadciśnieniowe we wszystkich podgrupach
zróżnicowanych demograficznie.

W innym badaniu klinicznym z udziałem 300 pacjentów pediatrycznych z nadciśnieniem tętniczym, w
wieku od 6 do 18 lat, osoby spełniające kryteria włączenia zrandomizowano do grupy otrzymującej
tabletki walsartanu lub enalaprylu przez 12 tygodni. Dzieci o masie ciała pomiędzy ≥18 kg a <35 kg
otrzymywały 80 mg walsartanu lub 10 mg enalaprylu; dzieci o masie ciała od ≥35 kg do <80 kg
otrzymywały 160 mg walsartanu lub 20 mg enalaprylu, a dzieciom o masie ciała ≥80 kg podawano
320 mg walsartanu lub 40 mg enalaprylu. U pacjentów leczonych walsartanem zmniejszenie
skurczowego ciśnienia tętniczego było porównywalne do efektu uzyskanego u pacjentów leczonych
enalaprylem (odpowiednio 15 mmHg i 14 mmHg) (wartość p <0,0001 w badaniu równoważności).
Podobne wyniki uzyskano dla rozkurczowego ciśnienia tętniczego, ze zmniejszeniem o 9,1 mmHg w
grupie walsartanu i 8,5 mmHg w grupie enalaprylu.

Doświadczenie kliniczne u dzieci w wieku poniżej 6 lat
Pacjenci w wieku od 1 do 6 lat uczestniczyli w dwóch badaniach klinicznych (odpowiednio po 90 i
75 pacjentów). Do badań tych nie włączono dzieci w wieku poniżej 1 roku. W pierwszym badaniu
skuteczność walsartanu porównywano z placebo, jednak nie udało się wykazać zależności reakcji na
leczenie od dawki. W drugim badaniu, podawanie większych dawek walsartanu było związane z
większym obniżeniem ciśnienia tętniczego, jednak zależność reakcji na leczenie od dawki nie
osiągnęła znamienności statystycznej, a różnica pomiędzy grupą, w której podawano substancję
czynną a grupą przyjmującą placebo nie była istotna (patrz punkt 4.8).
Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek przedstawienia wyników badań z produktem
leczniczym Diovan we wszystkich podgrupach pacjentów pediatrycznych z niewydolnością serca oraz
z niewydolnością serca po świeżo przebytym zawale mięśnia sercowego. Patrz punkt 4.2, informacja
dotycząca stosowania leku u pacjentów pediatrycznych.

5.2   Właściwości farmakokinetyczne

Wchłanianie:
Po podaniu doustnym samego walsartanu maksymalne stężenie walsartanu w osoczu występuje po 2-
4 godzinach w przypadku tabletek oraz po 1-2 godzinach w przypadku roztworu. Średnia
bezwzględna biodostępność leku wynosi 23% i 39% odpowiednio po podaniu tabletek i roztworu. W
przypadku podania walsartanu z pokarmem pole pod krzywą (AUC) dla walsartanu jest zmniejszone o
około 40%, a maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) o około 50%, chociaż od około 8. godziny po
podaniu dawki stężenia walsartanu w osoczu są podobne w grupie przyjmującej lek z posiłkiem i w
grupie przyjmującej lek na czczo. Wraz ze zmniejszeniem AUC nie następuje jednak klinicznie
znamienne osłabienie działania terapeutycznego, dlatego walsartan można podawać niezależnie od
posiłków.

Dystrybucja:
Objętość dystrybucji walsartanu w stanie stacjonarnym po podaniu dożylnym wynosi około 17 litrów,
co wskazuje na brak rozległej dystrybucji walsartanu w tkankach. Walsartan w dużym stopniu wiąże
się z białkami osocza (94–97%), głównie z albuminami.

Biotransformacja:
Walsartan nie ulega biotransformacji w większym stopniu, ponieważ jedynie około 20% dawki jest
wykrywane w postaci metabolitów. Hydroksymetabolit został wykryty w osoczu w małych
stężeniach (poniżej 10% pola pod krzywą (AUC) dla walsartanu). Metabolit ten jest farmakologicznie
nieczynny.

Wydalanie:
Walsartan wykazuje wielowykładniczą kinetykę procesu eliminacji (t½α <1 h i t½ß około 9 h).
Walsartan jest wydalany przede wszystkim z żółcią w kale (około 83% dawki) i przez nerki w moczu
(około 13% dawki), głównie w postaci niezmienionej. Po podaniu dożylnym klirens walsartanu z
osocza wynosi około 2 l/h, a klirens nerkowy około 0,62 l/h (około 30% całkowitego klirensu). Okres
półtrwania walsartanu wynosi 6 godzin.

Specjalne grupy pacjentów

Zaburzenia czynności nerek
Zgodnie z oczekiwaniami w stosunku do substancji, której klirens nerkowy wynosi tylko 30%
całkowitego klirensu osoczowego, nie zaobserwowano korelacji między czynnością nerek i
ogólnoustrojową ekspozycją na walsartan. Nie ma zatem konieczności modyfikacji dawkowania leku
u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny >10 ml/min). Obecnie brak jest
doświadczeń dotyczących bezpiecznego stosowania leku u pacjentów z klirensem kreatyniny
<10 ml/min i pacjentów dializowanych, dlatego walsartan należy stosować ostrożnie w tych grupach
pacjentów (patrz punkty 4.2 i 4.4).
Walsartan w dużym stopniu wiąże się z białkami osocza, dlatego zastosowanie dializy w celu
usunięcia walsartanu z krążenia jest mało skuteczne.

Zaburzenia czynności wątroby
Około 70% wchłanianej dawki jest wydalane z żółcią, zasadniczo w niezmienionej postaci. Walsartan
nie ulega biotransformacji w istotnym stopniu. U pacjentów z niewydolnością wątroby w stopniu
łagodnym do umiarkowanego zaobserwowano podwojenie ekspozycji (AUC) w porównaniu ze
zdrowymi osobami. Jednakże nie zaobserwowano korelacji między stężeniem walsartanu w osoczu
krwi a stopniem zaburzenia czynności wątroby. Nie przeprowadzono badań produktu leczniczego
Diovan wśród pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (patrz punkty 4.2, 4.3 i 4.4).

Dzieci i młodzież
W badaniu z udziałem 26 pacjentów pediatrycznych z nadciśnieniem tętniczym (w wieku od 1 do
16 lat), otrzymujących pojedynczą dawkę zawiesiny walsartanu (średnio 0,9 do 2 mg/kg mc.,
maksymalna dawka 80 mg), klirens (l/h/kg) walsartanu był porównywalny w całym zakresie wieku od
1 do 16 lat i był podobny do klirensu obserwowanego u dorosłych pacjentów otrzymujących produkt
leczniczy w tej samej postaci.

Zaburzenia czynności nerek
Nie badano stosowania produktu leczniczego u dzieci i młodzieży z klirensem kreatyniny <30 ml/min
oraz tych, u których stosowana jest dializoterapia, dlatego w tej grupie pacjentów nie zaleca się
stosowania walsartanu. Nie ma konieczności dostosowania dawki u dzieci i młodzieży z klirensem
kreatyniny >30 ml/min. Należy ściśle kontrolować czynność nerek oraz stężenie potasu w surowicy
podczas leczenia walsartanem (patrz punkty 4.2 i 5.2).

5.3   Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Dane niekliniczne, uzyskane na podstawie konwencjonalnych badań farmakologicznych dotyczących
bezpieczeństwa stosowania, farmakologii, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności i
potencjalnego działania rakotwórczego, nie ujawniają występowania szczególnego zagrożenia dla
człowieka.
U szczurów toksyczne dawki u matki (600 mg/kg mc./dobę) w trakcie ostatnich dni ciąży i laktacji
prowadziły do mniejszego wskaźnika przeżywalności, mniejszego przyrostu masy ciała i opóźnienia
rozwoju (oddzielnie małżowiny usznej i otwór w kanale słuchowym) u potomstwa (patrz punkt 4.6).
Dawki stosowane u szczurów (600 mg/kg mc./dobę) są około 18-krotnie większe od maksymalnej
zalecanej dawki u ludzi wyrażonej w mg/m2 pc. (w obliczeniach przyjęto doustną dawkę 320 mg/dobę
i pacjenta o masie ciała 60 kg).
W przedklinicznych badaniach bezpieczeństwa duże dawki walsartanu (od 200 do 600 mg/kg mc.)
powodowały u szczurów zmniejszenie parametrów czerwonych krwinek (erytrocyty, hemoglobina,
hematokryt) i zmiany w hemodynamice nerek (nieznacznie zwiększone stężenie mocznika w osoczu,
rozrost kanalików nerkowych i bazofilię u samców). Dawki stosowane u szczurów (200 do 600 mg/kg
mc./dobę) są około 6-krotnie i 18-krotnie większe od maksymalnej zalecanej dawki u ludzi wyrażonej
w mg/m2 pc. (w obliczeniach przyjęto doustną dawkę 320 mg/dobę i pacjenta o masie ciała 60 kg).
U małp szerokonosych po zastosowaniu podobnych dawek zmiany były zbliżone, choć cięższe,
szczególnie ze strony nerek, gdzie zmiany rozwinęły się w nefropatię, obejmującą również
zwiększone stężenie mocznika i kreatyniny.
W przypadku obu gatunków zaobserwowano również przerost komórek aparatu przykłębuszkowego.
Stwierdzono, że wszystkie zmiany zostały spowodowane farmakologicznym działaniem walsartanu,
który powoduje długo utrzymujące się niedociśnienie tętnicze, szczególnie u małp szerokonosych.
W przypadku stosowania walsartanu u ludzi w dawkach terapeutycznych wydaje się, że przerost
komórek aparatu przykłębuszkowego raczej nie występuje.

Dzieci i młodzież
Codzienne doustne podawanie walsartanu w dawce 1 mg/kg mc./dobę (stanowiącej około 35%
maksymalnej zalecanej dawki u pacjentów pediatrycznych wynoszącej 4 mg/kg mc./dobę, obliczonej
na podstawie ekspozycji ogólnoustrojowej) nowonarodzonym lub młodym szczurom (od 7 do 70 dnia
po urodzeniu) spowodowało trwałe, nieodwracalne uszkodzenie nerek. Wyżej wymienione działania
stanowią przewidywane nasilenie działań farmakologicznych inhibitorów konwertazy angiotensyny
oraz antagonistów receptora 1 angiotensyny II; działania te obserwuje się w wyniku leczenia szczurów
w pierwszych 13 dniach życia. Okres ten pokrywa się z 36 tygodniem ciąży u ludzi, a niekiedy może
wydłużyć się do 44 tygodni od poczęcia. W badaniu z walsartanem na młodych osobnikach szczury
otrzymywały dawki maksymalnie do 70 dnia po urodzeniu i nie można wykluczyć wpływu leczenia
walsartanem na dojrzewanie nerek (4-6 tygodni po urodzeniu). Czynnościowe dojrzewanie nerek jest
procesem zachodzącym w pierwszym roku życia człowieka. Z tego względu nie można wykluczyć, że
dane te mają znaczenie kliniczne dla dzieci w wieku <1 roku, podczas gdy dane przedkliniczne nie
budzą zastrzeżeń co do bezpieczeństwa stosowania leku u dzieci starszych niż 1 rok.


6.    DANE FARMACEUTYCZNE

6.1   Wykaz substancji pomocniczych

Sacharoza
Parahydroksybenzoesan metylu (E218)
Sorbinian potasu
Poloksamer (188)
Cytrynowy kwas, bezwodny
Cytrynian sodu
Aromat jagodowy (538926 C)
Glikol propylenowy (E1520)
Wodorotlenek sodu
Kwas chlorowodorowy
Woda oczyszczona

6.2   Niezgodności farmaceutyczne

Nie dotyczy.

6.3   Okres ważności

18 miesięcy

6.4   Specjalne środki ostrożności przy przechowywaniu

Nie przechowywać w temperaturze powyżej 30C.
Po otwarciu, butelkę można przechowywać przez okres do 3 miesięcy w temperaturze poniżej 30C.

6.5   Rodzaj i zawartość opakowania

Butelka o pojemności 180 ml ze szkła bursztynowego typu III, z białą nakrętką z polipropylenu,
chroniącą przed dostępem dzieci, składającą się z polietylenowego krążka uszczelniającego i żółtego
pierścienia zabezpieczającego przed otwarciem butelki. Ponadto, opakowanie zawiera jeden zestaw do
podawania produktu leczniczego składający się z jednej polipropylenowej strzykawki dawkującej o
pojemności 5 ml, jednego łącznika i jednego polipropylenowego pojemnika dozującego o pojemności
30 ml.
Wielkość opakowania: 1 butelka zawierająca 160 ml roztworu doustnego.

6.6   Szczególne środki ostrożności dotyczące usuwania

Brak szczególnych wymagań.


7.    PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA
      DOPUSZCZENIE DO OBROTU

Novartis Pharma GmbH
Roonstrasse 25
D-90429, Nürnberg
Niemcy
8.    NUMER(-Y) POZWOLENIA(-Ń) NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU


9.    DATA WYDANIA PIERWSZEGO POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU
      / DATA PRZEDŁUŻENIA POZWOLENIA


10.   DATA ZATWIERDZENIA LUB CZĘŚCIOWEJ ZMIANY TEKSTU
      CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO

02/11/2012

                    

Inne leki Valsartanum: